हवेत उडणारा मृत्यू्! देशाची सरकार हतबल

१५ जानेवरी २०२३ रोजी(त्या वर्षी मकर संक्रात ही १५ जानेवरी रोजी होती) जरीपटका पोलीस ठाण्याच्या हद्दीतील दूर्देवी घटनेत वेद साहू हा चिमूकला वडीलांच्या दुचाकीवर महात्मा गांधी शाळा येथून येत असताना रस्त्यात अचानक मांजा आला आणि त्याचा गळा कापला गेला.लगेच त्याला खासगी रुग्णालयात नेण्यात आले मात्र,जखम गंभीर होती,मोठ्या प्रमाणात रक्तस्त्राव झाल्याने ११ वर्षीय वेद हा प्राणाला मुकला.कोणाचा तरी पंतग उडवण्याचा शौक पूर्ण झाला मात्र,एका जन्मदात्याला आपला ११ वर्षाचा चिमूकला कायमचा गमवावा लागला,त्या बापाच्या ह्दयावरची जखम ही कधीही न भरुन निघणारी असून,दर वर्षी मकर संक्रातीचा हाच दिवस त्या जखमेवरची खिपली निघते व वेदनेने तो बाप आज ही विव्हळतो.वेद महात्मा गांधी शाळेत पाचव्या वर्गात शिकत होता.त्या दिवशी नेहमीप्रमाणे वडील शाळेत त्याला घ्यायला आले,तो दुचाकीवर पुढे बसला होता.दोघेही घराच्या दिशेने निघाले होते.घरी आई वाट बघत होती….!मांजाने घात केला.त्याची श्‍वसन नलिका कापली गेल्याने त्याची प्राणज्योत मालवली होती.पुढच्याच महिन्यात २३ फेब्रुवरी रोजी त्याचा वाढदिवस हाेता.

धंतोलीत ध्रूव उर्फ प्रवीण धुर्वे(रा.कुंभार टोळी वस्ती,धंतोली)या दहा वर्षीय चिमुकल्याचे पंतगच्या मागे धावल्याने रेल्वेच्या धडकेत असाच दूर्देवी मृत्यू झाला होता.२०२३ मध्ये ही नागपूरात नायलॉन मांजाने दोन बळी जाऊन १७ जखमी झाले होते.

२०२२ पर्यंतच्या आकडेवारीत, १५ वर्षात नागपूरात नायलॉन मांजाने गळा कापल्याने ३८ निष्पाप लोकांचा बळी गेला आहे.३,५०० च्या आसपास लोक गंभीर व अतिगंभीर झाले याशिवाय ७५० वर प्राणि आणि १६०० पक्ष्यांनाही मांजामुळे आपला जीव गमावल्याचा अहवाल एका स्वयंसेवी संस्थेने प्रसिद्ध केला आहे.

एखाद्या शस्त्राप्रमाणे सजीवांवर घाव घालणा-या नायलॉन मांजावर ३० मार्च २०१५ रोजीच देशाच्या सर्वोच्च न्यायालयाने बंदी घातली आहे.मात्र,शासन,प्रशासनाची उदासिनता,जानेवरी महिना आला तेव्हाच मांजा प्रतिबंधासाठी सुरु करण्यात आलेले कुचकामी प्रयत्न व पतंगबाजांचा हव्यास यामुळे नागपूरात ३८ तर राज्यात १८२ जणांचे प्राण गेले आहे.

नागपूरात तर पोलिस विभागाने या घटनांमुळे शहरातील सर्व १४ उड्डाणपूले आज वाहतूकीसाठी बंद केली होती.याशिवाय एका स्वयंसेवी संस्था व पोलिस विभागाच्या मदतीने अनेक दुचाकीस्वारांच्या गाड्यांवर पातळ तार बांधण्यात आले जेणेकरुन मांजा हा त्यात अडकून पडेल व वाहनचालकाच्या गळ्यापर्यंत पोहोचणार नाही!

यंदा देखील नागपूरात प्रत्येक पोलीस ठाण्यात पतंगबाजांवर नजर ठेवण्यास विशेष पथक स्थापन करण्यात आले होते.डिसेंबर पासूनच पोलिसांनी नायलॉन मांजा संदर्भात १३१ गुन्हे दाखल करुन १८३ जणांना अटक केली.त्यांच्याकडून नायलॉन मांजासह ७४ लाखांचे साहित्य जप्त केले.२०२३ मध्ये देखील १४६ जणांवर गुन्हा दाखल करुन १८८ जणांना गजाआड केले व ३२ लाख ७२ हजार ३४१ किमतीचे साहित्य जप्त केले होते.हे सर्व आकडे सिद्ध करतात पतंगबाजांवर या पोलीसी कारवाईचा कोणताही परिणाम होत नाही.दरवर्षी संक्रात येणार व दरवर्षी राज्यभरात अनेक जीव नायलॉन मांजाचे बळी ठरणार.

परिणामी,नागरिकांनीच सज्ज राहण्याची गरज असून डिसेंबर पासूनच हा सण संपेपर्यंत आपल्या गळ्याभोवती मफलर तसेच शरीरावर योग्य कापडांचे कवच घालूनच घराबाहेर निघणे गरजेचे आहे अन्यथा दुस-या दिवशी कोण बातमीचा ठलक मथळा होईल याचा नेम नाही.या घटनांमध्ये दिवसेंदिवस वाढ होत आहे कारण अश्‍या घटनांमध्ये मारेकरी हे अज्ञात असतात.कायद्याच्या कचाट्यात ते सापडू शकत नाही,त्यामुळे पतंगबाजांची मजल दरवर्षी शेकडो जीव घेण्यापर्यंत पोहोचलेली आढळते.

खरे तर केंद्र सरकारने चायनावरुन भारतात आयात होणा-या या मांजावर संपूर्ण बंदी घालणे गरजेचे आहे मात्र,जागतिक करारातून इतर देशांसोबतच्या आयात-निर्यात धोरणांमुळे अद्याप तरी भारत सरकारला या हवेत उडणा-या मृत्यूवर बंदी घालता आली नाही,परिणामी देशातील नागरिकांनी मांजा मुळे होणा-या मृत्यू व जखमींचे हे आकडे बघता, स्वत:ची सुरक्षा स्वत: करने गरजेचे झाले आहे.